Η ελιά στην Ελλάδα και στη Μεσόγειο
Η ελιά είναι δέντρο αιωνόβιο, αειθαλές
,
καρποφόρο και φυτρώνει κυρίως στις
περιοχές
γύρω από τη Μεσόγειο θάλασσα από
τα αρχαία χρόνια.
Χρειάζεται φως , μπορεί να φυτρώσει
σε κάθε έδαφος και δε χρειάζεται
πολλή περιποίηση.
Λέει η ελιά στον αφέντη της:
"Φρόντισε με να σε θρέψω.
Πότισε με να σε πλουτίσω"
( παροιμία από τη Μεσόγειο)
Πού καλλιεργείται σήμερα;
|
Στους πολέμους ήταν σύμβολο για τη λήξη των επιχειρήσεων.
Οι αγγελιοφόροι, που στέλνονταν για να μεταφέρουν το μήνυμα της ειρήνης και να
ζητήσουν ανακωχή, έπρεπε να κρατούν κλαδί ελιάς.
|
Από τότε είναι σύμβολο της ειρήνης.
|
Χρήση Το λάδι της ελιάς το χρησιμοποιούσαν
- για τροφή(όπως και τον καρπό της)
|
- για φωτισμό (λυχνάρια,καντήλια
|
 - για καλλωπισμό και την υγιεινή του σώματος .
Το λάδι ήταν βάση για την κατασκευή του σαπουνιού.
Επίσης ήταν ένα συστατικό πολλών καλλυντικών προϊόντων.
|
|
Σήμερα, η χρήση των καλλυντικών λαδιών έχει εξαπλωθεί.
- για θεραπευτικούς σκοπούς
|
|
|
|
Στην Παλαιά Διαθήκη είναι το δέντρο της ελπίδας, αγγελιοφόρος του θείου
ελέους.
|
|
O Νώε έστειλε ένα περιστέρι να βρει γη μετά τον Κατακλυσμό κι εκείνο
επέστρεψε με ένα κλαδί ελιάς στο ράμφος του. Έτσι ήρθε η ελπίδα για έναν
κόσμο ειρηνικό και δίκαιο.
|
Η ελιά θεωρείται και ιερό δέντρο, γιατί κάτω απ’ αυτό, στο «Όρος των Ελαιών», ο
Ιησούς πέρασε τη νύχτα προτού σταυρωθεί.
|
|
Με λάδι ελιάς αλείφεται το μωρό στο μυστήριο της βάπτισης ενώ είναι
σημαντικός ο ρόλος του στο μυστήριο του Ευχέλαιου.
|
|
|
Αθηνά και Ποσειδώνας αγωνίζονται για το ποιος θα γίνει ο προστάτης της πόλης.
Ο θεός έδωσε νερό και η θεά μια ελιά.
Οι κάτοικοι θεώρησαν την ελιά σημαντική κι η πόλη ονομάστηκε Αθήνα .
|
|
|
|
|
Ιστορική αναδρομή
|
Απολιθωμένα φύλλα ελιάς που βρέθηκαν σε διάφορες περιοχές γύρω από τη Μεσόγειο
αποδεικνύουν την ύπαρξη και την εξάπλωση του δένδρου από τη νεολιθική εποχή.
|
|
Το αρχαιότερο ελαιοτριβείο που έχει βρεθεί στη χώρα μας
(σε οροπέδιο των Μεθάνων) χρονολογείται στο 4.000 πΧ.
|
|
Στο χωριό Βούβες βρίσκεται το αρχαιότερο δένδρο ελιάς παγκοσμίως, του οποίου η
ηλικία υπολογίζεται μεταξύ 3.000 και 5.000 ετών.
|
|
Στην Κρήτη οι ανασκαφές που έγιναν μας πληροφορούν ότι στην περιοχή
καλλιεργούνταν η ελιά από το 2000 π.Χ.
|
|
Τοιχογραφία από το ανάκτορο της Κνωσού
που παριστάνει ελαιόδεντρα..
|
|
Κλαδιά ελιάς στην ιερογλυφική γραφή
|
|
Τον 8ο – 7ο αιώνα π. Χ., όταν οι Έλληνες εξαπλώνονται και ιδρύουν αποικίες σε όλη τη
Μεσόγειο, μεταφέρουν μαζί τους την ελιά κι έτσι διαδίδεται η καλλιέργειά της και σε
άλλες χώρες στη Μεσόγειο.
|
|
Στην Αθήνα των κλασικών χρόνων λαμβάνονται ειδικά μέτρα προστασίας των
ελαιόδεντρων, ενώ την ίδια εποχή υπάρχουν ειδικά 6 ιερά ελαιόδεντρα, τα οποία
πιστεύεται ότι προέρχονται από την ελιά, που είχε φυτέψει η Αθηνά στην Ακρόπολη.
|
Το έπαθλο στους νικητές των Ολυμπιακών Αγώνων, που γίνονταν
κάθε τέσσερα χρόνια στην Ολυμπία,
ήταν ένα στεφάνι με κλαδιά και φύλλα
αγριελιάς, που λεγόταν «κότινος».
|
|
Άντρες και γυναίκες άλειφαν τα
μαλλιά τους με αρωματισμένο λάδι για
να τα κάνουν πιο στιλπνά .
Μετά το λουτρό έτριβαν το σώμα τους με μείγμα νερού και λαδιού, για να διατηρήσουν
την ελαστικότητα της επιδερμίδας τους και να την προφυλάξουν από την ξηρασία.
|
|
|
Οι αθλητές στην παλαίστρα άλειφαν το σώμα τους με λάδι πριν
την πάλη και το τρέξιμο.
Μ’ αυτό προθέρμαιναν τους μυς ,
προστατεύονταν από το κρύο, τον ήλιο, τα εγκαύματα και απέφευγαν τις λαβές των
αντιπάλων.
|
Μέσα στους τάφους έβαζαν φύλλα και κλαδιά ελιάς, έβαζαν τους νεκρούς πάνω
σε στρώμα από κλαδιά ελιάς και τους άλειφαν με λάδι.
|
|
Άλειφαν τα αγάλματα των θεών με λάδι για να τα προστατεύουν από την υγρασία
και τις μεταβολές της θερμοκρασίας. 
|
Οι ομηρικοί ήρωες πρόσφεραν σπονδές στους νεκρούς με κρασί, λάδι και μέλι.
|
Πώς βγάζουνε το λάδι
|
Η συγκομιδή της ελιάς ξεκινά το φθινόπωρο. Σε κάποιες περιοχές διαρκεί μέχρι και τις αρχές του νέου χρόνου.
Οι ελιές μαζεύονται με το χέρι, ή με το ράβδισμα. Όταν οι καρποί πέσουν στο έδαφος,
γίνεται προσεκτική διαλογή αυτών που θα καταλήξουν στο ελαιοτριβείο ή λιοτρίβι
|
|
Στο λιοτρίβι πήγαιναν τις ελιές μα τα ζώα.
Πρώτα τις έβαζαν στο μύλο και γίνονταν πολτός.
Μετά με κουβάδες μετέφεραν τον πολτό στο πιεστήριο κι έβγαινε το λάδι.
|
Σήμερα βέβαια όλα γίνονται σε σύγχρονα ελαιοτριβεία.
|
Ελαιογραφία: ζωγραφική με ελαιόχρωμα
Ελαιόδεντρο: το δέντρο της ελιάς
Ελαιόκαρπος: ο καρπός της ελιάς
Ελαιοκομία: η επιστημονική καλλιέργεια της ελιάς
Ελαιοκόμος: αυτός που ασχολείται με την επιστημονική καλλιέργεια της ελιάς
Ελαιοπιεστήριο: πιεστήριο για την έκθλιψη του ελαιόκαρπου
Ελαιοπυρήνας: ο πυρήνας - το κουκούτσι της ελιάς
Ελαιουργείο: εργοστάσιο επεξεργασίας και παραγωγής λαδιού
Ελαιουργία: η επεξεργασία λαδιού
Ελαιοφυτεία: ελαιώνας
Ελαιόχρωμα: λαδομπογιά
Ελαιοχρωματισμός: βάψιμο με λαδομπογιές
Ελαιώδης: αυτός που περιέχει λάδι
Ελαιώνας: τόπος κατάφυτος από ελιές
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
