Καλώς όρισες άνοιξη !!
ΜΑΡΤΙΟΣ -ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΘΑΛΑΣΣΙΝΟΣ
Έτσι ξεκινάει και το έθιμο του Μάρτη: Από μια κόκκινη και μια λευκή κλωστή τυλιγμένες μεταξύ τους!
Ξέρετε όμως την ιστορία που κρύβεται πίσω από τα αγαπημένα σε όλους μας μαρτάκια;
Αυτό το παμπάλαιο έθιμο έχει ρίζες στην αρχαία Ελλάδα και συγκεκριμένα στα Ελευσίνια Μυστήρια και εξαπλώνεται σε πολλές βαλκανικές χώρες!
Έχει πιθανότατα τις ρίζες του στην Αρχαία Ελλάδα και
συγκεκριμένα στα Ελευσίνια Μυστήρια, όπου οι μύστες έδεναν μια πορφυρή
κλωστή, την «Κρόκη», στο δεξί τους χέρι και το αριστερό τους πόδι.
Κατά τη διάρκεια των Ελευσίνιων Μυστηρίων, μόλις οι μύστες
περνούσαν τη γέφυρα που οδηγούσε προς τη θάλασσα, ελάμβανε χώρα η
περίφημη «Κρόκωση», από το μυθικό Κρόκωνα, τον πρώτο κάτοικο
της περιοχής, οι απόγονοι του οποίου είχαν το προνόμιο να δένουν μια
μάλλινη κρόκη, μια πορφυρή κορδέλα, γύρω από το δεξί χέρι και το
αριστερό πόδι κάθε μύστη.
Το έθιμο θέλει την 1η του Μαρτίου η μαμά να τυλίγει μια κόκκινη και λευκή κλωστή και να την φοράει στο χεράκι του παιδιού της, πριν βγει από το σπίτι.
Με αυτό τον τρόπο ο Μάρτης ή η Μαρτιά το προστατεύει από τον πρώτο ήλιο της Άνοιξης που θεωρείται ότι είναι και ο πιο βλαβερός.
Ο Μάρτης προφυλάσσει επίσης, όπως πιστεύεται, από τα κουνούπια, τους ψύλλους, ενώ απομακρύνει τις αρρώστιες και όλα τα βλαβερά.
Το ξέρετε ότι Μάρτη δεν φορούσαν μόνο οι άνθρωποι;
Σε κάποιες περιοχές της χώρας κρεμούσαν την κλωστή όλη τη νύχτα στα κλαδιά μιας τριανταφυλλιάς, για να της χαρίσουν ανθοφορία, ενώ σε άλλες περιοχές την έβαζαν γύρω από τις στάμνες για να προστατέψουν το νερό από τον ήλιο και να το διατηρήσουν κρύο!
Την τελευταία μέρα του Μάρτη συνηθίζεται να αφήνουμε το μαρτάκι μας πάνω σε τριανταφυλλιές ή σε δέντρα, ώστε να το πάρουν τα πρώτα χελιδόνια για να χτίσουν τη φωλιά τους.
Ακόμα κάποιοι τον φορούν ως την Ανάσταση, οπότε και τον δένουν στις λαμπάδες της Λαμπρής για να καεί μαζί τους.
Φορέστε κι εσείς τον Μάρτη σας, τηρήστε τα όμορφα έθιμά μας !
Ο Μάρτης πήρε το όνομα του από το λατινικό όνομα του θεού Άρη (Mars = Άρης). Είναι ο πρώτος μήνας του ρωμαϊκού ημερολογίου και αντιστοιχεί με τον Ελαφηβολιώνα των Αρχαίων Ελλήνων.
Η λαϊκή φαντασία έδωσε στο Μάρτιο ένα σωρό παρατσούκλια, όπως Ανοιξιάτης (γιατί είναι ο πρώτος μήνας της Άνοιξης), Γδάρτης, Παλουκοκάφτης Κλαψομάρτης, Πεντάγνωμος (για το ευμετάβλητο του καιρού), Βαγγελιώτης (λόγω της γιορτής του Ευαγγελισμού), Φυτευτής, και άλλα δηλωτικά της φυσιογνωμίας του, που έχουν σχέση με ιδιότητες ή πράξεις που του αποδίδονται.
Τα πιο πολλά από αυτά βρίσκονται μέσα στις παραδόσεις και τις παροιμίες που έπλασε ο λαός για να εξηγήσει τις απότομες μεταβολές του καιρού ή τις βαρυχειμωνιές που παρατηρούνται μέσα στο Μάρτη και που πάντα είναι επικίνδυνες για τη γεωργία και την κτηνοτροφία.
«Μάρτης γδάρτης και κακός παλουκοκάφτης,
τα παλιά παλούκια καίει, τα καινούργια ξεριζώνει» στην οποία και χρωστάει τα παρατσούκλια γδάρτης και παλουκοκάφτης.
Για τις μεγάλες του παγωνιές λένε: «Τον Μάρτη χιόνι βούτυρο, μα σαν παγώσει μάρμαρο» ενώ για την αντιμετώπιση του κρύου άλλες παροιμίες συμβουλεύουν:
«Φύλλα ξύλα για το Μάρτη να μην κάψεις τα παλούκια».
«Το Μάρτη φύλα άχερα μη χάσεις το ζευγάρι».
«Τσοπάνη μου την κάπα σου το Μάρτη φύλαγε την».
«Ο Αύγουστος για τα πανιά κι ο Μάρτης για τα ξύλα».
Γ. ΤΣΑΡΟΥΧΗΣ
ΔΙΑΒΑΣΕ ΤΟΝ ΜΥΘΟ: Η κατεργαριά του Μάρτη
