e- Πέμπτη τάξη : Η ναυμαχία της Σαλαμίνας

Το 480 π.Χ. στη Σαλαμίνα δύο μεγάλοι πολιτισμοί έρχονται αντιμέτωποι: της Ελλάδας και της Περσίας. Και οι δύο ήταν στρατιωτικά ανεπτυγμένοι. Αν καταστρεφόταν ο περσικός στόλος, η Αθήνα θα μπορούσε να κατακτήσει τη δύναμη και τον πλούτο για να δημιουργήσει ένα χρυσό αιώνα. Αν αποτύχαινε, η κλασική Ελλάδα θα έχανε τη λάμψη, τον πολιτισμό και τους θεσμούς οι οποίοι θα αποτελούσαν την ιστορία του μετέπειτα κόσμου.O θρίαμβος της Σαλαμίνας προσφέρει μια δραματική γνώση των πολεμικών τεχνών, της ευφυΐας, της στρατηγικής, των τεχνασμάτων και των αντι-τεχνασμάτων.

Η Ναυμαχία της Σαλαμίνας διεξήχθη στις 22 Σεπτεμβρίου του 480 π.Χ, στα Στενά της Σαλαμίνας (στον Σαρωνικό Κόλπο, κοντά στην Αθήνα) μεταξύ των αρχαίων ελληνικών πόλεων-κρατών και της Περσικής Αυτοκρατορίας.

Οι τρεις μεγάλες εκστρατείες των Περσών εναντίον της Ελλάδας:

Α) του Μαρδόνιου στη Θράκη και τη Μακεδονία (492π.Χ.)
Β) του Δάτη και του Αρταφέρνη στο Αιγαίο και την Αττική (490π.Χ.) και
Γ) του Ξέρξη στην Κεντρική Ελλάδα (480 - 479π.Χ.).

Οι σημαντικότεροι σταθμοί της τρίτης αυτής εκστρατείας εναντίον της Ελλάδας ήταν η μάχη των Θερμοπυλών, η ναυμαχία του Αρτεμισίου, η ναυμαχία της Σαλαμίνας και η μάχη των Πλαταιών.

Τα πλοία

Ο Ηρόδοτος αναφέρει ότι ο συμμαχικός στόλος είχε 378 τριήρεις, και αναφέρει τον αριθμό των πλοίων που έστειλε κάθε πόλη-κράτος

ΠΟΛΗ ΚΑΙ ΑΡΙΘΜΟΣ ΠΛΟΙΩΝ

Αθήνα	180	Κόρινθος	40	Αίγινα	30
Χαλκίδα	20	Μέγαρα	20	Σπάρτη	16
Σικυώνα	15	Επίδαυρος	10	Ερέτρια	7
Αμβρακία	7	Τροιζήνα	5	Νάξος	4
Λευκάδα	3	Ερμιόνη	3	Στύρα	2
Κύθνος	1 (1)	Κέα	2	Μήλος	(2)
Σίφνος	(1)	Σέριφος	(1)	Κρότωνας	1
Σύνολο	366 ή 378 (5)

Οι αριθμοί στην παρένθεση αναφέρονται σε πεντηκοντόρους, ενώ τα υπόλοιπα είναι τριήρεις

Η Διεξαγωγή της Ναυμαχίας

Η ναυμαχία διεξήχθη στις 28 ή 29 Σεπτεμβρίου ) του 480π.Χ.Οι Έλληνες πληροφορήθηκαν εγκαίρως τις κινήσεις του Περσικού στόλου από τον Αριστείδη, που ήλθε νύχτα από την Αίγινα.

Ο Ξέρξης από το όρος Αιγάλεω παρακολουθεί τα τεκταινόμενα της ναυμαχίας. Εκεί διαπίστωσε ,βλέποντας σε εξέλιξη ,την στρατηγική των Ελλήνων, στοιχεία που τον έκαναν μετά το τέλος της Ναυμαχίας να φύγει έντρομος στην Περσία .

Ξαφνικά, με την ανατολή του ηλίου, ξεκίνησαν τα ελληνικά πλοία με τους ήχους της σάλπιγγας και τον Παιάνα να αντηχεί από όλα τα Ελληνικά πλοία:

Ὦ παῖδες Ἑλλήνων ἴτε,

ἐλευθεροῦτε πατρίδ', ἐλευθεροῦτε δὲ

παῖδας, γυναῖκας, θεῶν τέ πατρῴων ἕδη,

θήκας τε προγόνων:

νῦν ὑπὲρ πάντων ἀγών.

Εμπρός, γιοί των Ελλήνων,

Ελευθερώστε την πατρίδα,

Ελευθερώστε τα παιδιά σας, τις γυναίκες σας,

Τους βωμούς των θεών των πατέρων σας

Και τους τάφους των προγόνων σας:

Τώρα είναι η μάχη για τα πάντα.

Οι ελεύθεροι πολίτες των Ελληνικών πόλεων , αγωνίζονταν υπέρ βωμών και εστιών με ανδρεία και αυταπάρνηση.

Κατά τον Έφορο οι Πέρσες έχασαν 200 πλοία και οι Έλληνες 40, η αναλογία όμως απωλειών σε άνδρες ήταν βαρύτερη για τους Πέρσες γιατί αυτοί, καθώς δεν ήξεραν να κολυμπούν, πνίγονταν μετά τη βύθιση των πλοίων τους.

Οι κυριότεροι παράγοντες της Ελληνικής νίκης στην Σαλαμίνα ήταν οι εξής:

1.Το γεγονός ότι οι Πέρσες παρασύρθηκαν να ναυμαχήσουν σε θαλάσσια περιοχή που είχε επιλέξει ο αντίπαλος γιατί παρουσίαζε εξαιρετικά πλεονεκτήματα για αυτόν, η στενότητα του χώρου εξουδετέρωνε την αριθμητική υπεροχή του Περσικού στόλου, ενώ αντίθετα ήταν ιδεώδης για τον Ελληνικό στόλο.
2.Οι Πέρσες υποτίμησαν τον αντίπαλο και εκτίμησαν λάθος τις μαχητικές δυνατότητες και τις προθέσεις του.
3.Η κατάλληλη στρατηγική του Ελληνικού στόλου στη Ναυμαχία, όπως τον συνέλαβαν και εφάρμοσαν ο Θεμιστοκλής.
4.Τέλος, ο ζήλος και η ανδρεία όλων των Ελλήνων που αγωνίστηκαν.

Θεμιστοκλής του Νεοκλέους ο Φρεάριος 527-459 π.Χ.